İklim Tipleri
10 soru, açıklamalı
Dünya iklim tiplerini sıcaklık-yağış özellikleri, görüldüğü yerler ve bitki örtüsüyle ölçen 10 özgün soru. Her şıkta gerekçe var.
1. Bir meteoroloji istasyonunda yıl boyunca her ay 150 mm'nin üzerinde yağış ölçülüyor; en sıcak ay ile en soğuk ay arasındaki fark 2 °C. Bu istasyon hangi iklim bölgesindedir?
Her ay bol yağış ve neredeyse sıfır yıllık sıcaklık farkı yalnızca Ekvator çevresinde görülür. Muson ve savanda belirgin kurak mevsim vardır; okyanusal iklimde yağış her mevsim düşer ama sıcaklık farkı 10 °C civarındadır ve aylık yağış bu kadar yüksek değildir.
2. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı; doğal bitki örtüsü kısa boylu, kalın yapraklı çalılar. Bu özellikler hangi iklime aittir?
Akdeniz ikliminde yağış kışa toplanır, yaz kuraklığı belirgindir; bitki örtüsü kuraklığa dayanıklı makidir. Karasal ve step ikliminde yağış yazın düşer, okyanusal iklimde her mevsim yağış vardır.
3. Muson ikliminde yaz yağışlarının bol olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Yazın Asya karası çok ısınır, üzerinde alçak basınç oluşur; okyanustan nemli muson rüzgârları karaya eser ve yamaçlarda yağış bırakır. Kışın yön tersine döner, karadan denize kuru rüzgârlar eser.
4. Savan ikliminin doğal bitki örtüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Savanda yaz yağışlı, kış kuraktır; bu rejim yazın boy atan uzun otları ve aralarında seyrek ağaçları besler. Yıl boyu yeşil ormanlar Ekvatoral, yosun-liken tundra, iğne yapraklı orman soğuk karasal iklime özgüdür.
5. Sahra, Arabistan ve Avustralya çöllerinin 30° enlemleri çevresinde toplanmasının nedeni nedir?
Ekvator'da yükselen hava 30° enlemlerinde alçalır; alçalan hava ısınır ve kurur, dinamik yüksek basınç kuşağı oluşur. Bu yüzden tropikal çöller bu kuşakta sıralanır. İki dönence arasının dışında Güneş ışınları hiçbir zaman dik gelmez.
6. Batı Avrupa kıyılarında kışların, aynı enlemdeki kıta içlerine göre çok daha ılık geçmesinde aşağıdakilerden hangisi etkilidir?
Okyanusal iklimde batı rüzgârları, sıcak Gulf Stream akıntısı üzerinden geçerek ılık ve nemli havayı kıyıya taşır; kışlar ılık, yazlar serin, yağış her mevsim düşer. Alizeler tropikal kuşağın rüzgârıdır.
7. Sibirya'da yıllık sıcaklık farkının 60 °C'yi aşması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
Sert karasal iklimde deniz etkisi yoktur; kara yazın çok ısınır, kışın çok soğur. Nem azdır, bu da sıcaklığın gece-gündüz ve yaz-kış arasında daha hızlı değişmesine yol açar.
8. Bir bölgede en sıcak ayın ortalama sıcaklığı 10 °C'nin altında, toprağın derinleri yıl boyu donmuş (permafrost), bitki örtüsü yosun ve liken. Bu iklim hangisidir?
Tundrada yaz çok kısa ve serindir; toprağın yalnızca yüzeyi çözülür, yosun-liken yetişir. Kutup ikliminde en sıcak ay bile 0 °C'nin altındadır ve bitki örtüsü yoktur; soğuk karasal iklimde ise iğne yapraklı ormanlar (tayga) görülür.
9. Aşağıdaki bölgelerden hangisinde yıl boyunca kalıcı kar ve buz örtüsü bulunur, bitki örtüsü yoktur?
Kutup ikliminde en sıcak ayın ortalaması bile 0 °C'nin altında kalır; bu yüzden kar ve buz hiç erimez. Antarktika'nın iç kesimleri bu iklimin en belirgin örneğidir.
10. İç Anadolu'da doğal bitki örtüsünün step (bozkır) olması aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?
Step, ağaç yetişmesine yetmeyecek kadar az yağış (yılda yaklaşık 250–400 mm) alan, yazı kurak geçen karasal iklim alanlarının doğal bitki örtüsüdür. İlkbahar yağışlarıyla yeşerir, yazın kurur.
Tüm soruları ve açıklamaları oku
Bir meteoroloji istasyonunda yıl boyunca her ay 150 mm'nin üzerinde yağış ölçülüyor; en sıcak ay ile en soğuk ay arasındaki fark 2 °C. Bu istasyon hangi iklim bölgesindedir?
- Muson iklimi
- Savan iklimi
- Ekvatoral iklim
- Okyanusal iklim
Her ay bol yağış ve neredeyse sıfır yıllık sıcaklık farkı yalnızca Ekvator çevresinde görülür. Muson ve savanda belirgin kurak mevsim vardır; okyanusal iklimde yağış her mevsim düşer ama sıcaklık farkı 10 °C civarındadır ve aylık yağış bu kadar yüksek değildir.
Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı; doğal bitki örtüsü kısa boylu, kalın yapraklı çalılar. Bu özellikler hangi iklime aittir?
- Okyanusal iklim
- Karasal iklim
- Akdeniz iklimi
- Step iklimi
Akdeniz ikliminde yağış kışa toplanır, yaz kuraklığı belirgindir; bitki örtüsü kuraklığa dayanıklı makidir. Karasal ve step ikliminde yağış yazın düşer, okyanusal iklimde her mevsim yağış vardır.
Muson ikliminde yaz yağışlarının bol olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
- Yazın kutup rüzgârlarının güneye inmesi
- Yazın karalar denizlerden daha çok ısındığı için nemli rüzgârların denizden karaya esmesi
- Yaz aylarında Güneş ışınlarının eğik gelmesi
- Yazın okyanus akıntılarının yön değiştirmesi
Yazın Asya karası çok ısınır, üzerinde alçak basınç oluşur; okyanustan nemli muson rüzgârları karaya eser ve yamaçlarda yağış bırakır. Kışın yön tersine döner, karadan denize kuru rüzgârlar eser.
Savan ikliminin doğal bitki örtüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
- Yosun ve liken toplulukları
- Yazın yeşeren, kışın kuruyan uzun boylu otlar ve seyrek ağaçlar
- İğne yapraklı ormanlar
- Yıl boyu yeşil, geniş yapraklı sık ormanlar
Savanda yaz yağışlı, kış kuraktır; bu rejim yazın boy atan uzun otları ve aralarında seyrek ağaçları besler. Yıl boyu yeşil ormanlar Ekvatoral, yosun-liken tundra, iğne yapraklı orman soğuk karasal iklime özgüdür.
Sahra, Arabistan ve Avustralya çöllerinin 30° enlemleri çevresinde toplanmasının nedeni nedir?
- Bu enlemlerin denizlerden uzak olması
- Bu enlemlerde kutup rüzgârlarının etkili olması
- Bu enlemlerde dinamik yüksek basınç alanlarının bulunması ve havanın alçalması
- Bu enlemlerde Güneş ışınlarının yıl boyu dik gelmesi
Ekvator'da yükselen hava 30° enlemlerinde alçalır; alçalan hava ısınır ve kurur, dinamik yüksek basınç kuşağı oluşur. Bu yüzden tropikal çöller bu kuşakta sıralanır. İki dönence arasının dışında Güneş ışınları hiçbir zaman dik gelmez.
Batı Avrupa kıyılarında kışların, aynı enlemdeki kıta içlerine göre çok daha ılık geçmesinde aşağıdakilerden hangisi etkilidir?
- Alize rüzgârları
- Soğuk su akıntıları
- Batı rüzgârları ve sıcak su akıntısı (Gulf Stream)
- Yüksek dağların kıyıyı çevrelemesi
Okyanusal iklimde batı rüzgârları, sıcak Gulf Stream akıntısı üzerinden geçerek ılık ve nemli havayı kıyıya taşır; kışlar ılık, yazlar serin, yağış her mevsim düşer. Alizeler tropikal kuşağın rüzgârıdır.
Sibirya'da yıllık sıcaklık farkının 60 °C'yi aşması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
- Sıcak su akıntılarının etkisi
- Denizden uzaklık ve karanın hızlı ısınıp hızlı soğuması
- Yıl boyu yüksek nem
- Ekvator'a yakınlık
Sert karasal iklimde deniz etkisi yoktur; kara yazın çok ısınır, kışın çok soğur. Nem azdır, bu da sıcaklığın gece-gündüz ve yaz-kış arasında daha hızlı değişmesine yol açar.
Bir bölgede en sıcak ayın ortalama sıcaklığı 10 °C'nin altında, toprağın derinleri yıl boyu donmuş (permafrost), bitki örtüsü yosun ve liken. Bu iklim hangisidir?
- Soğuk karasal iklim
- Kutup iklimi
- Okyanusal iklim
- Tundra iklimi
Tundrada yaz çok kısa ve serindir; toprağın yalnızca yüzeyi çözülür, yosun-liken yetişir. Kutup ikliminde en sıcak ay bile 0 °C'nin altındadır ve bitki örtüsü yoktur; soğuk karasal iklimde ise iğne yapraklı ormanlar (tayga) görülür.
Aşağıdaki bölgelerden hangisinde yıl boyunca kalıcı kar ve buz örtüsü bulunur, bitki örtüsü yoktur?
- Antarktika iç kesimleri
- Kuzey Kanada tundrası
- Orta Sibirya
- Patagonya
Kutup ikliminde en sıcak ayın ortalaması bile 0 °C'nin altında kalır; bu yüzden kar ve buz hiç erimez. Antarktika'nın iç kesimleri bu iklimin en belirgin örneğidir.
İç Anadolu'da doğal bitki örtüsünün step (bozkır) olması aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?
- Yıl boyu bol yağış alması
- Yıllık yağışın az olması ve yaz kuraklığının uzun sürmesi
- Kışların ılık geçmesi
- Toprakların çok verimli olması
Step, ağaç yetişmesine yetmeyecek kadar az yağış (yılda yaklaşık 250–400 mm) alan, yazı kurak geçen karasal iklim alanlarının doğal bitki örtüsüdür. İlkbahar yağışlarıyla yeşerir, yazın kurur.