Bilmen gerekenler
Türkiye'nin en yüksek noktası Ağrı Dağı'dır (5 137 m); volkanik bir dağdır. Diğer önemli volkanik dağlar doğudan batıya Tendürek, Süphan, Nemrut (Bitlis), Karacadağ, Erciyes, Hasan ve Kula volkanlarıdır. Volkanik dağlar genellikle tek başına yükselir, çevrelerinde verimli volkanik topraklar bulunur.
Kıvrım dağları Alp-Himalaya kuşağının iki koludur: kuzeyde Kuzey Anadolu Dağları (Küre, Ilgaz, Canik, Giresun, Kaçkar), güneyde Toroslar (Bey Dağları, Bolkar, Aladağlar, Munzur). Kaçkar (3 937 m) Kuzey Anadolu'nun, Demirkazık (3 756 m) Aladağlar'ın en yüksek zirvesidir.
Kırık dağları (horst) Ege Bölgesi'nde kıyıya dik uzanır: Kaz Dağı, Madra, Yunt, Bozdağlar, Aydın Dağları. Aralarındaki çöküntü ovalarında (graben) Bakırçay, Gediz, Küçük ve Büyük Menderes akar. Bu uzanış, deniz etkisinin iç kesimlere sokulmasını sağlar; Akdeniz'de dağların kıyıya paralel uzanması ise etkiyi kıyı şeridine hapseder.
| Dağ | Yükselti (m) | İl | Tür |
|---|---|---|---|
| Ağrı Dağı | 5137 | Ağrı | volkanik |
| Cilo Dağı (Uludoruk) | 4135 | Hakkâri | kivrim |
| Süphan Dağı | 4058 | Bitlis | volkanik |
| Kaçkar Dağı | 3937 | Rize | kivrim |
| Erciyes Dağı | 3917 | Kayseri | volkanik |
| Aladağlar (Demirkazık) | 3756 | Niğde | kivrim |
| Tendürek Dağı | 3533 | Ağrı | volkanik |
| Bolkar Dağları (Medetsiz Tepe) | 3524 | Niğde | kivrim |
| Munzur Dağları (Akbaba Tepesi) | 3463 | Tunceli | kivrim |
| Giresun Dağları (Karadağ) | 3391 | Giresun | kivrim |
| Hasan Dağı | 3268 | Aksaray | volkanik |
| Mescit Dağı | 3255 | Erzurum | volkanik |
Sınav ipucu
Dağ sorularının yarısı oluşum türü sorar. Kalıp: "tek başına yükselen, çevresi verimli" = volkanik; "kıyıya dik, arası ova" = kırık (Ege); "kıyıya paralel, uzun sıra" = kıvrım (Toros, Kuzey Anadolu).
Veri ve lisans
Proje derlemesi (genel coğrafya bilgisi). Lisans: Proje derlemesi; olgusal veri (telif konusu değil). Derin Coğrafya derlemesi. Harita eğitim amaçlı, sadeleştirilmiş ve temsilîdir; resmî sınır belgesi yerine geçmez. Tüm katmanlar: veri kaynakları.